جدول۶-۴٫ آزمون فرضیه دوم ۶۸
جدول ۷-۴٫ آزمون فرضیه سوم ۶۹
جدول ۸-۴٫ آزمون فرضیه چهارم ۷۰
جدول ۹-۴٫ آزمون فرضیه پنجم ۷۱
فهرست نمودارها
نمودار۱-۲٫ عوامل موثربرحجم معاملات سهام ۲۴
نمودار۲-۲٫ سطوح مختلف کارایی ۳۰
نمودار ۳-۲٫ اهمیت نسبی هریک از عوامل مؤثر بر حجم معاملات شرکت ها در بورس بهادار استرالیا…………… ۳۸
چکیده
تحقیق حاضرتحقیقی علمی وکاربردی در مورد ارتباط بین متغیرهای حسابداری (نسبت قیمت به سود، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام، نسبت Q توبین، نسبت بازده سرمایه گذاری و نسبت وجه نقدحاصل ازعملیات ) وحجم معاملات دربورس اوراق است.
با این بیان دراین تحقیق جهت بررسی وآزمون رابطه بین متغیرهای فوق اطلاعات ۵ ساله ۸۰ شرکت پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران بین سالهای ۱۳۸۶ لغایت ۱۳۹۰، مورد بررسی قرارگرفته است. جهت تحلیل آماری با بهره گیری ازمدل داده های ترکیبی data panel و سایر روشهای مورد نیاز برای طبقه بندی وآزمون فرضیات براساس آزمونهای F و t استفاده شده است.
از این رو پس ازتحلیل داده ها و نتایج تحقیق، ازفرضیه های ۵گانه مورد بررسی ۲ فرضیه تایید شده اندکه بیانگرآن هستندکه نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام (bv/mv)، نسبت Q توبین با حجم معاملات دارای رابطه معنی داری می باشند وهمچنین نتایج آزمون فرضیات نشان دهنده عدم ارتباط بین نسبت قیمت به سود(P/E)، نسبت بازده سرمایه گذاری و نسبت وجه نقدحاصل ازعملیات به سودحاصل ازعملیات باحجم معاملات سهام می باشد.
واژه های کلیدی:
نسبت قیمت به سود، نسبت ارزش دفتری به ارزش بازارسهام، نسبت Q توبین، نسبت بازده سرمایه گذاری ونسبت وجه نقد حاصل ازعملیات، حجم معاملات.
فصل اول-کلیات تحقیق
۱-۱ مقدمه:
براساس استانداردهای حسابداری مالی، هدفهای گزارشگری مالی تا حد زیادی از نیازهای کسانی که این اطلاعات برای آنها تهیه می شود، نشات می گیرد و آنها هم به نوبه خود، به میزان زیادی به ماهیت فعالیتهای اقتصادی و تصمیماتی بستگی دارد که استفاده کنندگان از این اطلاعات درگیر آنها هستند. از این رو، برای تدوین استانداردها و ارائه اطلاعات باید محیط یا شرایط یا عوامل اقتصادی، قانونی، سیاسی و اجتماعی را درک کرد.
حال آنکه، شرکت ها وبازارهای مالی با چندین تحول عمده در طول دو دهه گذشته مواجه بوده اند. جهانی شدن، حذف کنترل دولت و نوآوری های تکنولوژیک و عوامل دیگر، محیط پیرامون کسب و کارشرکت ها وبازارهای مالی وچگونگی ارزیابی تصمیمات سرمایه گذاری و عملکرد شرکتهارا تحت تاثیر قابل ملاحظه ای قرار داده است. از این رو، بسیاری از منتقدان و فعالان در بازارهای مالی و همچنین سرمایه گذاران نگرانی های جدی نسبت به توانایی وپویایی مدلهای فعلی گزارشگری مالی در پاسخ به تغییرات رخ داده در محیط کسب و کار دارند.
در پاسخ به رشد انتقادات، مطالعات متعددی در بررسی چنین ادعا و بررسی تغییرات در تناسب ارزش مالی اطلاعات در طول چند دهه گذشته نموده اند. با این حال، این مطالعات، نتایج متناقضی را ارائه می نمایند. برخی ازمطالعات نتیجه گرفته اند که بر خلاف ادعاهای حرفه ای، اطلاعات مالی ارائه شده بیانگر ارتباط پایدار ارزشی در طول سال ها است، حال آنکه مطالعات دیگر نتیجه متفاوتی را نسبت به مطالعات قبلی نشان می دهند که بیانگر یک کاهش قابل توجهی در ارتباط ارزشی در طول زمان است.این مطالعه ها نشان میدهند که روشهای قیمت گذاری سهام در بازار و اندازه گیری بازده سهام به عنوان یک معیار برای ارزیابی ارتباط ارزشی مورد استفاده قرار می گیرند.
برای اندازه گیری ارتباط اطلاعات حسابداری و حجم معاملات سهام و همچنین برای پی بردن به اهمیت و جهت تغییرات آن در طول زمان، بازار به طور معمول ازرگرسیون مبنی بر ارزشهای دفتری و درآمدهای هر سال و یک سری زمانی تجزیه و تحلیل آماری بین این متغیرها استفاده می کند. این رابطه بر این فرض استوار است که ارزیابی اطلاعات مالی می تواند زمینه ای را توضیح دهد که ارزش های اساسی شرکت، نمایانگر قیمت و بازده و حجم معاملات سهام است. حال آنکه سرمایه گذاران سهام فعال، به نوبه خود به تجزیه وتحلیل صورتهای مالی برای تعیین ارزش اساسی شرکت می پردازند. در واقع یکی از اهداف عمده در گزارشگری مالی این است که برای سرمایه گذاران اطلاعات مربوط به برآورد ارزش شرکت فراهم آید.
بنابراین با عنایت به مباحث فوق این تحقیق به دنبال بررسی رابطه متغیرهای حسابداری برحجم معاملات سهام درشرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران.
با این مقدمه، در این فصل کلیات تحقیق شامل تشریح موضوع تحقیق و بیان مسئله، ضرورت و اهمیت تحقیق، فرضیه ها و اهداف تحقیق و متغیرهای مورد بررسی، ارائه شده و نیز تعریف عملیاتی تعدادی از واژه های تخصصی استفاده شده در رساله به همراه چارجوب فصول آتی معرفی شده است.
۲-۱ تعریف مسئله
هدف اصلی گزارشگری مالی کمک به استفاده کنندگان به ویژه سرمایه گذاران درتصمیم گیریهای اقتصادی است و ارزیابی ارزش شرکت، مبنای اصلی تصمیمات اقتصادی سرمایه گذاران قرارمی گیرد. نهادهای حرفه ای حسابداری ومالی باتاکید برتدوین استانداردهای حسابداری که بتوانددرقالب صورتهای مالی، اطلاعاتی مفید و مربوط برای سرمایه گذاران وسایرگروههای استفاده کننده ارایه کند، درراستای تحقق اهداف مورد نظرحسابداری گامهای اساسی برداشته اند و انتظار میرود تلاش آنها به ارتقای کیفیت صورتهای مالی و افزایش توان پیش بینی متغیرهای حسابداری کمک کند(بارت[۲]۲۰۰۲٫(
ازسوی دیگربا توجه به جنبه های اقتصادی اطلاعات،گزارشگری مالی وسیستم حسابداری نقش حیاتی دربازار سرمایه کارا ایفا میکنند. براین اساس تدوین کنندگان استانداردهای حسابداری تلاش می کنند تا برانطباق اطلاعات سیستم حسابداری با اطلاعات سودمند مورد نیازسرمایه گذاران بیفزایند. این مراجع یکی دیگراز اهداف حسابداری را تامین نیازهای اطلاعاتی بازارسرمایه عنوان میکنند. بنابراین ارزیابی سودمندی اطلاعات حسابداری درارزشیابی سهام یامربوط بودن اطلاعات حسابداری به ارزش شرکت که درتحقیقات اخیرمورد توجه زیادی قرارگرفته، به عنوان یک الگوی اصلی درتحقیقات حسابداری مالی مطرح شده است(جنچارزوشیمنجن۱۹۹۹[۳].(
ازسوی دیگر، یکی ازقابل تامل ترین وچالش برانگیزترین مسائل عصرحاضر، بحث توسعه اقتصادی است و شرط لازم برای دستیابی به توسعه اقتصادی، انباشت سرمایه فیزیکی است. یکی از راهکارهای اصلی تجهیز منابع سرمایه ای وتخصیص بهینه آن درفعالیتهای مولد اقتصادی، استفاده ازسازوکار بازار سرمایه است. مطالعات انجام شده درخصوص بازارهای سرمایه حاکی ازآن است که جایگاه بورس اوراق بهاداربه عنوان یکی از ارکان بازارسرمایه به شدت تقویت شده ونقش آن به عنوان نیروی محرکه توسعه اقتصادی، پررنگترگشته است، به گونه ای که هم اکنون به یکی ازشاخصهای رشد وتوسعه اقتصادی کشورها بدل شده است.
باتوجه به اینکه تصمیم گیریهای بازیگران عرصه بازارسرمایه و به ویژه سرمایه گذاران فعال دربورس درتحصیل داراییهای مالی، درمحیطی انجام می شودکه عدم اطمینان برآن حاکم است؛ آنان نیارمنداطلاعات هستند. لذا موضوع پژوهش حاضرکه با عنوان”بررسی رابطه متغیرهای حسابداری بر حجم معاملات سهام” ارائه شده است وضرورت دستیابی به مبانی منطقی کشف حجم مبادلات باتوجه به وضعیت بازار و شرکتهای پذیرفته شده، از جایگاه ویژهای برخورداراست. بنابراین توجه بیشتربه مبانی ارزشگذاری داراییها از ضروریترین مسائل بازارسرمایه است. یکی دیگراز مسائل اصلی بازارسرمایه ایران، عدم تقارن اطلاعاتی است که بخشی ازاین مسئله، به عدم شناخت ازمتغیرهای حسابداری تأثیرگذار بربازاروعدم وجودیک معیاراثربخش و فراگیر اندازه گیری متغیرهای مذکور مربوط میشود(پیری،۱۳۸۷).
عمده ترین اطلاعاتی که سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار از آن استفاده می کنند متغیرهای مالی شرکتها است. بنابراین متغیرهای مالی برحجم معاملات شرکتها تاثیرگذاراست. اطلاعاتی که توسط هرکدام ازعوامل مالی فراهم می شودبا بقیه متفاوت است و هیچ کدام به تنهایی اطلاعات کاملی را دراختیارتصمیم گیرندگان قرارنمی دهند.
قدمت تحقیقات مربوط به بررسی رابطه میان متغیرهای حسابداری و قیمت بازار، بازده سهام، حجم معاملات سهام به حدود چهاردهه میرسد، به گونه ای که این موضوع درآثاراندیشمندانی چون بال[۴] و بروان[۵] (۱۹۶۸) و بیور که از پیشگامان عرصه پژوهش درحوزه حسابداری به شمارمی آیند، به طورجامع مورد مطالعه قرارگرفته است. البته، با وجود اینکه یافته های چنین تحقیقاتی که تعداد آنها درطول زمان و درنقاط گوناگون جهان به دهها و شاید صدها مورد میرسد، حاکی ازتأیید ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری ( مفهوم ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری، بیانگر جایگاه اطلاعات حسابداری درارزشگذاری حقوق مالکان است؛ یعنی، نشان میدهدکه چه بخشی ازارزش شرکت برای مالکان را میتوان به کمک اطلاعات حسابداری تبیین نمود[۶]) بوده، ولی تأکید آنها برمطالعه ارتباط متغیرهای حسابداری درمقاطع خاصی اززمان قرارداشته وکمتربه بررسی روند تغییرات آن درطول زمان پرداخته شده است. این درحالی می باشدکه با توجه به انتقادهای مطرح شده درخصوص رویه های حسابداری در اواسط دهه۱۹۹۰وورشکستگی همراه بارسوایی های حسابداری شرکتهایی چون انرون[۷]وورلدکام[۸] در اوایل دهه۲۰۰۰؛ اهمیت گروه اخیرپژوهشهای حوزه ارتباط ارزشی، درحال حاضربه نحو چشم گیری افزایش یافته وتوجه بسیاری رابه خود جلب نموده است. دراینجا لازم به ذکرمی باشدکه اکثریت قریب به اتفاق نسخه های ایرانی پژوهش های انجام شده درحوزه ارتباط متغیرهای حسابداری با محرکهای بازار ازنوع مقطعی بوده ودربیشترآنها تنها به آزمون وجود یا نبود رابطه معناداری میان قیمت بازارسهام وانواع اطلاعات حسابداری درمقاطع خاصی از زمان، بسنده شده است. ازسوی دیگر، با اینکه متداول ترین متغیرحسابداری مورد استفاده دراین پژوهش ها سود حسابداری بوده، ولی رابطه متغیرهایی چون ارزش دفتری، اقلام تعهدی، جریانهای نقدی واقلام گوناگون ترازنامه وصورت سودوزیان نیز با قیمت بازار یا بازده سهام مورد مطالعه قرارگرفته است. یافته های اکثرتحقیقات مذکور، حاکی ازتأیید ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری درایران می باشد (رافیکباغومیان ۱۳۸۸).
دراین میان، ابراز نارضایتی روز افزون محافل حرفه ای وصاحبنظران حوزه سرمایه گذاری نسبت به توانایی الگوی کنونی گزارشگری مالی درهماهنگ شدن با تغییرات ایجاد شده درمحیطهای نوین کسب و کار وتأمین نیازهای اطلاعاتی جدید سرمایه گذاران؛ نقش به سزایی درارتقای جایگاه این شاخه از پژوهشهای ارتباط ارزشی متغیرهای حسابداری ایفاء نموده است(زیمرمن[۹]،۱۹۹۰). آنان این بحث را پیش می کشندکه ادامه ناتوانی الگوی مذکور، موجب تضعیف بیشتر ویژگی کیفی مربوط بودن اطلاعات حسابداری میشود و ارزشگذاری وارزیابی عملکرد شرکتهای فعال درمحیط های کسب وکارمبتنی برفن آوریهای نوین واطلاعات پایه[۱۰] کنونی را باچالشهای جدید مواجه میسازد (اِلیوت[۱۱] و جِیکوبسون[۱۲]، ۱۹۹۱ ؛آپتون[۱۳]، ۲۰۰۱)
این درحالی است که بدبینی موجود نسبت به ارتباط ارزشی الگوی گزارشگری مالی فعلی را می توان به وضوح دردرخواستهای روز افزون سرمایه گذاران برای دریافت اطلاعات غیرمالی وارائه شدن داوطلبانه چنین اطلاعاتی ازسوی شرکتها،مشاهده کرد. مطالعات انجام شده نشان میدهدکه به اعتقاد سرمایه گذاران فعال درصنایع گوناگون، مربوط بودن اطلاعات مالی ارائه شده تنها به همراه اطلاعات غیرمالی مرتبط احراز میگردد ومعنا می یابد.
یافته های برخی از پژوهش ها حاکی ازآن میباشدکه همزمان با کاهش پیش گفته درارتباط ارزشی سود حسابداری، ارتباط ارزشی ارزش دفتری(حقوق مالکان) درطول زمان افزایش یافته است .بهبود نقش ارزش دفتری درارزشگذاری حقوق مالکان را می توان نتیجه ناپایداری بیشترسود و غیرقابل پیش بینی تر بودن آن به شمارآورد. به بیان بهتر، سرمایه گذاران ترجیح می دهند تا برای پیش بینی بهترسود عملیاتی آتی، به جای ارقام تاریخی و ناپایدار سود شرکت ازارزش دفتری آن استفاده کنند و برآن اتکاء نمایند (اُهلسون[۱۴]۱۹۹۹،تسِه[۱۵]ویانساه[۱۶] ۱۹۹۱).
ازسوی دیگر، این رویکردکه ارتباط ارزشی سود حسابداری درطول زمان کاهش و درمقابل ارتباط ارزشی اطلاعاتی چون ارزش دفتری افزایش یافته ، توسط تمام پژوهشگران مورد تأیید قرارنگرفته است[۱۷]. این همه درحالی میباشدکه بازنگری نتایج تحقیقات انجام شده درزمینه روند تغییرات ارتباط ارزشی اطلاعات ترکیبی(سودوارزش دفتری)، حاکی از ناسازگاری یافته های پژوهشی با یکدیگراست. به عبارت دیگر، نتایج برخی از مطالعات نشان می دهدکه درطی سالهای متمادی و به رغم ادعای منتقدان، تغییرات معناداری در روند ارتباط ارزشی مشاهده نشده؛ درحالیکه یافته های پژوهشهای دیگرحاکی از وجود یک روندکاهشی درارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری درطی زمان می باشد.
باتوجه به آنچه که اشاره شد، سوال اصلی تحقیق حاضرآن است که:
چه ارتباطی بین متغیرهای حسابداری و حجم معاملات وجود دارد و اینکه چگونه میتوان ازهریک از متغیرهای مذکوربرای پیش بینی روند آتی متغیرهای متقابل آن بهره گرفت؟
۳-۱ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.