از آنجایی که جامعه آماری تحقیق کل شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را شامل می گردد، شرکتهایی که دارای شرایط زیر باشند در نمونه قرار می گیرند:
۱- از ابتدای سال ۱۳۸۵ (به دلیل اندازه گیری تغییرات) در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
۲- اطلاعات شرکت برای دوره ۵ ساله (۱۳۸۶ – ۱۳۹۰) در دسترس باشد.
۳- اطلاعات مربوط به معامله سهام شرکت از سال ۱۳۸۵ وجود داشته باشد.
۴- اطلاعات مربوط به شرکتهای بیمه ای و موسسات اعتباری و سرمایه گذاری مد نظر قرار نگرفته باشند.
با توجه به مراتب فوق، دوره زمانی تحقیق از سال ۱۳۸۶ لغایت ۱۳۹۰ در نظر گرفته شده است.
۱۱-۱ تعاریف عملیاتی مربوط به متغیرها
۱-۱۱-۱ حجم معاملات سهام[۱۸]: حجم معاملات عبارت است از تعداد سهام مبادله شده دریک دوره زمانی مشخص است، که در این پژوهش مجموع تعداد سهام معامله شده در هر سال به عنوان متغیر حجم در نظر گرفته شده است. البته لازم به بیان تفاوت و تمایز بین حجم معاملات و گردش معاملات است که در اغلب مطالعات و تحقیقات از”گردش” که عبارت ازنسبت تعدادسهام مبادله شده دریک روز بخش بر تعداد سهام منتشره دردست سهامداران درپایان همان روزمیباشد، به عنوان معیارحجم معاملات استفاده نموده اند، که این روش در این پژوهش مورد استفاده قرار نگرفته است.
۲-۱۱-۱ نسبت قیمت به سود (P/E) : نسبت P/E ابزاری رایج برای تحلیل وضعیت شرکتها، صنایع و بازار است که از طریق تقسیم قیمت بازار یک سهم به سود همان سهم بدست می آید و بیانگر مبلغی است که سرمایه گذاران بایستی برای هر ریال سود پرداخت نمایند. نسبت P/E از عایدی شرکت بعنوان بمبنای ارزش سرمایه گذاری سهام استفاده می کند و به روش های مختلف به ارزیابی سهم و شاخص بازار می پردازند. این نسبت مظنه زیر ارزش یا بالای ارزش بودن قیمت سهام است.
۳-۱۱-۱ نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار سهام (BV/MV): این نسبت از تقسیم ارزش دفتری سهام عادی شرکت بر ارزش بازار آن بدست می آید. این نسبت در واقع نشان دهنده %، قیمت دفتری نسبت به ارزش بازار می باشد؛ که ارزش دفتری سهام، از جمع حقوق صاحبان سهام در ترازنامه شرکت بدست می آید و ارزش بازار سهم نیز از محاسبه ( تعداد سهام منتشر شده در دست سهامداران در پایان سال مالی در آخرین قیمت بازار) به دست آمده است. این نسبت یکی از نسبت های مورد استفاده در پیش بینی بسیاری از متغیر ها از جمله بازده سهام است که فاما و فرنچ در سال ۲۰۰۳ در تحقیق خود این نسبت را به عنوان یکی از عوامل برآورد کننده بازده مورد انتظار سهام در مدل تعادلی و سه عاملی خود بیان نمودند. شرکت های با (BV/MV) بالاتر شرکت های ارزشی هستند که دارای صرف ارزش هستند و در آینده سودهای بالاتری نسبت به شرکت های با (BV/MV) پایین تر که شرکت های رشدی می باشند و دارای کسر رشد هستند ایجاد می کنند. بر مبنای این نتایج ایشان احتمال سود مومنتوم را برای سهام ارزشی محتمل تر می دانند. ولی در مقابل لاکونیشاک (۱۹۹۴) استدلال می کند که بازار سهام رشدی را بالای قیمت ارزیابی می کند و سهام ارزشی را زیر قیمت ارزیابی می کند.
۴-۱۱-۱ نسبت Q توبین(TQ) : یکی از ابزارهای اندازه گیری عملکرد شرکت(ارزش بازار) می باشد این نسبت توسط آقای جیمز توبین در تجزیه و تحلیل ها اقتصاد کلان بمنظور پیش بینی آینده فعالیت های سرمایه گذاری در سال ۱۹۷۸ مطرح شد. هدف وی برقراری یک رابطه علت و معلومی بین شاخص Q توبین و میزان سرمایه گذاری انجام شده توسط شرکت بود. اگر شاخص Q توبین محاسبه شده برای شرکت بازار بزرگتر از یک باشد، انگیزه زیادی برای سرمایه گذاری وجود دارد، بعبارتی نسبت Q توبین بالا، معمولاً نشانه ارزشمندی فرصت های رشد شرکت می باشد. اگر نسبت Q توبین کوچکتر از یک باشد سرمایه گذاری متوقف می شود. در صورتی که شرکت از تمامی فرصت های سرمایه گذاری بهره برداری کند ارزش نهایی Q توبین بسوی عدد واحد یک میل پیدا می کند.
۵-۱۱-۱ نسبت بازده سرمایه گذاری( ROI) : نسبت پول به دست آمده در سرمایه گذاری به مقدار سرمایه اولیه است. مقدار پول به دست آمده ممکن است مربوط به بهره، سود یا درآمد خالص باشد. بازگشت سرمایه (ROI) معمولا به صورت درصد بیان می شود ، همچنین معیاری است که سود آوری یک شرکت را بر اساس تقسیم درآمد سالانه بر مجمع سهام عادی – ممتاز و بدهی های بلندمدت نشان می دهد . با این شاخص می توان فهمید که یک شرکت تا چه حد از سرمایه اش برای سودآوری بیشتر استفاده بهینه کرده. لذا هرچه این شاخص بالاتر باشد وضع شرکت بهتر است .
۶-۱۱-۱ نسبت وجه نقد حاصل از عملیات[۱۹] به سود حاصل از عملیات : وجه نقد حاصل از عملیات به آندسته ازجریان های ورودی وخروجی وجه نقد اطلاق میگرددکه از فعالیتهای عملیاتی شرکت ناشی گردد.همچنین آندسته از جریانهای نقدی که ماهیتاً به طورمستقیم قابل ارتباط به سایرطبقات جریانهای نقدی صورت جریان وجوه نقد نباشند، به عنوان وجه نقدحاصل از عملیات محسوب میگردند، جریان نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی شامل وجه نقد متآثر از عملیاتی است که در تعیین سود خالص به کار می‌روند.در این تحقیق جهت همگن سازی متغیر وجه نقد حاصل از عملیات در شرکت های نمونه و دستیابی به نتایج یکنواخت از نسبت وجه نقد حاصل از عملیات به سود حاصل از عملیات استفاده شده است.
۱۲-۱ ساختار فصول آتی
با توجه به تحقیق حاضر، پژوهش پنج فصل مجزا طبقه بندی شده است. همانگونه که ارائه شد، فصل اول اختصاص به کلیات تحقیق داشته و در فصل دوم به ادبیات موضوعی و سوابق مطالعاتی موجود پیرامون اثر متغیرهای حسابداری بر حجم معاملات سهام، مورد مطالعه و بررسی پرداخته شده است. در فصل سوم چگونگی جمع آوری اطلاعات مورد نیاز برای پاسخ دادن به سوالات پژوهش و بررسی فرضیه ها تشریح شده است. فصل چهارم به تجزیه تحلیل و آزمون فرضیات اختصاص داده شده و در نهایت در فصل پنجم نتایج حاصل از تحقیق و آزمون فرضیات بیان شده است.

این مطلب را هم بخوانید :  رژیم حقوقی حاکم بر میدان مشترک گازی ایران و قطر- قسمت ۹

فصل دوم – بررسی ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق

۱-۲ مقدمه
امروزه یکی از عوامل توسعه اقتصادی کشورها وجود سیستم‏های اطلاع رسانی مناسب‏ می‏باشد. سیستم‏های اطلاعاتی حسابداری امروزه نقش بسیار مهمی در گردش فعالیت‏ سازمانها داشته و در مجموعه محیط اقتصادی کشورها، وظیفه‏ای با اهمیت دارند. بدین ترتیب بسیاری از فعالان بازار های مالی حسب نیاز اطلاعاتی خود، از متغیرهای بسیاری جهت اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری استفاده می کنند که این اطلاعات به اطلاعات حسابداری و اطلاعات بازار قابل تفکیک است. با عنایت به کلیات ارائه شده در فصل اول، محقق در تحقیق حاضر، از اطلاعات بازار، صرفاٌ اطلاعات ساختاری مرتبط با شرکتها را بررسی می نماید.
با عنایت به موارد فوق در این فصل، ابتدا ادبیات موضوعی مربوط به اهداف اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی و اطلاعات بازار ارائه شده است و در ادامه مروری بر تحقیقات انجام شده در رابطه با هر یک از متغیرهای تحقیق بیان شده است.
۲-۲ ادبیات موضوعی
۱-۲-۲ اهداف اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی
هدفهای حسابداری و گزارشگری مالی از نیازها و خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان برون سازمانی سرچشمه می گیرد. هدف اصلی گزارشگری مالی خارجی، بیان اثرات اقتصادی رویدادها و عملیات مالی موثر بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای اشخاص خارج از واحد تجاری جهت کمک به آنان در اتخاذ تصمیمات مالی در ارتباط با واحد تجاری است( عزیز عالی ور، ۱۳۷۰).
هدف اولیه از گزارشگری مالی تهیه اطلاعاتی در مورد عملکرد واحد تجاری است که از طریق اندازه گیری سود و اجزای آن بدست می آید. سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان و سایر اشخاصی که در ارتباط با سنجش خالص جریانهای ورودی وجه نقد آتی شرکت ذینفع هستند، علاقه خاصی به این اطلاعات دارند. علاقه آنها به جریانهای نقد آتی موسسه و توانایی آن در ایجاد جریانهای نقدی مساعد در درجه اول منجر به علاقه به اطلاعاتی درباره سود موسسه می شود تا اطلاعات مستقیمی درباره جریانهای نقدی موسسه (FASB concept 43).
برای تحقق چنین اهدافی حسابداری و گزارشگری مالی باید اطلاعات بسیار متنوعی درباره واحدهای تجاری فراهم آورد که این مستلزم تهیه و ارائه چندین صورتهای مالی است. از جمله این صورتهای مالی می توان به ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت جریانهای نقدی و صورت سود و زیان انباشته اشاره کرد. که در کل سود آوری شرکتها با توجه به علاقه مندی سهامداران، بستانکاران و در کل ذینفعان شرکت همواره مورد توجه می باشد که با توجه به اهمیت موارد فوق در ادامه مفهوم و اهداف سود بیان می شوند.
۱-۱-۲-۲ مفهوم سود در گزارشگری مالی
از دیدگاه اطلاعاتی، مفهوم تحقق سود، نتیجه فعالیت حسابداری را بیان می کند ولی به عنوان معیار اساس اندازه گیری، همچنان مورد تردید قرار دارد. بر مبنای مفروضات بازار کارای سرمایه، سود حسابداری دارای محتوای اطلاعاتی می باشد، البته حسابداران حرفه ای چه برای اندازه گیری سود و چه برای شناسایی اطلاعات انعکاس یافته در محاسبه سود حسابداری ، همچنان بر نقش اندازه گیری سود تاکید ورزیده و تحلیل گران مالی نیز خواهان اندازه گیری و انتشار آنها می باشند.
۲-۱-۲-۲ اهداف و اهمیت سود برای سرمایه گذاران

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  ۴۰y.ir  مراجعه نمایید.