ریسک اعتباری
ریسک اعتباری، عبارت است از ریسک مربوط به سود سرمایه ای که در اختیار وام گیرندگان قرار می گیرد، اما آن افراد یا شرکت ها قادر به انجام تعهدهای مالی بین خود و بانک نیستند. چنین سودی تا حد زیادی بستگی به موفقیت متقاضی وام در فعالیت های تجاری و آمادگی برای بازپرداخت وام دارد. بانکداری اینترنتی، این فرصت را برای بانک ها فراهم می کند تا حیطه جغرافیای فعالیت خود را گسترش دهند. در این حالت، مشتریان می توانند بنا به میل خود، یک بانک یا موسسه مالی را در هر جای جهان برگزینند و بدون هر گونه تماس یا برخورد فیزیکی با کارکنان آن بانک یا موسسه، از اعتبارهای بانکی استفاده کنند. در این حالت، بانک ها با یک چالش بزرگ مواجه می شوند و آن هم تصمیم گیری در مورد اعطای اعتبارات به مشتریانی است که نه آنها را دیده اند و نه از وضعیت اعتبار آنها آگاهی کامل دارند.
یکی دیگر از چالش های اعتباری بانک ها در بانکداری اینترنتی مربوط به این مساله اساسی است که در جریان اعطای اعتبارها به مشتریان برون مرزی، کدام قوانین و مقررات از کدام کشور یا ایالت باید در نظر گرفت؟ مدیریت هدفمند پورتفولیوی وام ها از طریق اینترنت، نیازمند اتخاذ سیاست ها، فرآیندها و فعالیت هایی است که ریسک را به کمینه ممکن برساند.
ریسک نرخ بهره: ریسک نرخ بهره، ریسکی است که به واسطه افزایش نرخ بهره بوجود می آید. از دیدگاه اقتصادی، یک بانک باید تمرکز کاملی بر میزان ارزش دارایی ها، بدهی ها و درآمد های خود داشته باشد که هر سه مورد اشاره شده به واسطه تغییر نرخ بهره، تغییر پیدا می کنند.. این ریسک به دلایل گوناگون و به واسطه تاثیر گذاری عوامل مختلف بوجود می آید که در اینجا از ذکر آنها خودداری می کنیم، زیرا این امر نیازمند تحقیقی گسترده و همه جانبه است. اما آنچه به یقین می توان پذیرفت، این است که سنجش و کنترل ریسک نرخ بهره، نشاندهنده اهمیت والای اتخاذ راهبردهای تامین سرمایه و سیاست های جانبی آن است. به طور کلی، فرآیند جذب سرمایه ورودی بانک ها (سپرده گذاری ها) به طور جداگانه و مستقل از فرآیند مربوط به خروجی سرمایه (وام و تسهیلات بانکی) و با نرخ های بهره گوناگونی انجام می شود که با توجه به ماهیت متحرک و مجازی اینترنت، این ریسک تشدید می شود.
ریسک معامله ها: ریسک معامله ها مربوط به ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری، اشتباه، ناتوانی در تحویل به موقع محصول ها و خدمات، عقب افتادن از عرصه رقابت، ناتوانی بانک در مدیریت اطلاعات و غیره است. این نوع ریسک در مراحل مختلف بانکداری اینترنتی از جمله توسعه محصول، معامله ها، پردازش اطلاعات، توسعه سامانه، محاسبه ها، کنترل داخلی و غیره بوجود می آید. بانک هایی که محصول ها و خدمات مالی خود را از طریق اینترنت عرضه می کنند، همواره باید قادر باشند انتظارهای مشتریان خود را به نحو احسن برآورده سازند و در عین حال، هوشیار باشند که خدمات و محصول هایی که به مشتریانشان ارایه می دهند، دارای کمترین کمبود بوده و از بیشترین دقت و اعتبار برخودار باشد. اگر یک مشتری، کوچک ترین کم کاری و اهمالی را در یک بانک یا موسسه مالی مشاهده کند، از ادامه کار با آن منصرف می شود و به بانک دیگر مراجعه می کند که با توجه به محیط رقابتی اینترنت، چنین کاری عجیب نخواهد بود. بدیهی است که وجود روابط حسنه و خوب بین بانک و مشتری و ارتباط دایمی آنها، به مدیریت بهتر معامله ها کمک شایانی می کند. حمله و نفوذ به رایانه بانک ها و سامانه های شبکه، یکی دیگر از خطرهایی است که متوجه بانک ها است( ملکی و اکبری، ۱۳۸۹ ، ۱۷).
۲-۱۲) پیشینه تحقیق
۲-۱۲-۱) مطالعات داخلی
مزروعی و همکاران (۱۳۹۱) در مقاله ای تحت عنوان ” تاثیر بانکداری الکترونیک بر رشد حاشیه سود شعب بانک ملت شهر مشهد ” به شناسایی تاثیر خدمات بانکداری الکترونیک همانند بانکداری اینترنتی، بانکداری از طریق تلفن همراه، بانکداری از طریق تلفن، بانکداری از طریق دستگاه های فروش نقطه ای، بانکداری از طریق دستگاه های خودپرداز و پول الکترونیک بر رشد حاشیه سود شعب بانک پرداخته اند. فرضیات تحقیق با اطلاعات بدست آمده از شعب درجه دو و سه بانک ملت شهر مشهد با استفاده از روش تحلیل رگرسیون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.یافته های تحقیق نشان می دهد هرچند استفاده ازخدمات بانکداری اینترنتی و دستگاه های خود پرداز با رشد حاشیه سود رابطه معنادار مثبت دارد ولی استفاده از خدمات موبایل بانک، تلفن بانک، دستگاه های پوز فروشگاهی و پول الکترونیک با رشد حاشیه سود رابطه معناداری ندارد.
اسد زاده و کیانی(۱۳۹۱) در مطالعه ای تحت عنوان ” تاثیر به کارگیری دستگاههای خودپرداز، پایانه فروش و شعب بر سودآوری بانکهای منتخب ایران، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین ” اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات را بر سودآوری چند بانک بررسی کرده است. مدل با استفاده از داده های تابلویی سیزده بانک منتخب کشور (اقتصاد نوین، پارسیان، تجارت، رفاه کارگران، سامان، سپه، سرمایه، سینا، صادرات، صنعت و معدن، کارآفرین، ملت و بانک ملی) در قالب یک مدل اقتصادسنجی با اثرات ثابت طی دوره ۱۳۸۱ – ۱۳۸۸ برآورد گردید. نتایج به دست آمده بیانگر آن است که فناوری اطلاعات و ارتباطات تأثیر مثبت بر عملکرد بانکهای ایران داشته است.
طاهر آبادی و همکاران (۱۳۹۰) در مقاله ای تحت عنوان ” بررسی تاثیر بانکداری الکترونیک بر عملکرد بانک ملت” بیان کردند که افزایش سرعت و دقت کار و کاهش هزینه ها از جمله مزایای عمده استفاده از این فناوری است و انتظار می رود در نهایت بر عملکرد مالی بانک ها تاثیر مثبتی داشته است. در این پژوهش اثرات توسعه بانکداری بر عملکرد مالی شعب بانک ملت استان کرمانشاه بررسی شده است. تعداد دستگاههای ATM و پایانه های فروش POS و تعداد تراکنش های آنها به عنوان متغیر نمایانگر توسعه بانکداری الکترونیک استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که تراکنش ماهانه دستگاههای ATM و POS با درآمدها و هزینه ها ارتباط مستقیم داشته اند.
ابولفضل حدادی (۱۳۹۰) در مطالعه ای تحت عنوان ” بررسی نقش بانکداری الکترونیک در کارایی عملیات بانکی (مطالعه موردی بانک تجارت) ” ، نقش خدمات نوین بانکی در بهبود کارایی بانک ها با تاکید بر مولفه های مهم کارایی بانکی، همچون: افزایش رضایت مندی مشتریان، سرعت بخشیدن به عملیات بانکی، تنوع بخشیدن به عملیات بانکی، تسهیل عملیات بانکی، کاهش هزینه و نگرانی مشتریان، خوش نامی تجاری، افزایش اعتماد به نفس مشتریان و افزایش اعتماد و اعتبار مشتریان مورد بررسی قرار گرفته است.در این مطالعه با در نظر گرفتن جامعه مشتریان و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی، نمونه آماری به حجم ۳۷۷ نفر انتخاب و از پرسشنامه برای جمع آوری نظرات نمونه آماری در تحقیق استفاده گردیده است.و در نهایت مشخص شد که خدمات بانکداری الکترونیک باعث افزایش رضایت مشتریان و کارایی عملیات بانکی شعب بانک تجارت شده است.
گودرزی و زبیدی (۱۳۸۷) در مقاله ای تحت عنوان ” بررسی تاثیر گسترش بانکداری الکترونیکی بر سودآوری بانک های تجاری ایران” تاثیر اقدامات انجام شده از سوی بانک های تجاری کشور برای گسترش بانکداری الکترونیکی بر سودآوری آنها در قالب یک مدل اقتصاد سنجی تبیین شده است. مدل به کار رفته در این پژوهش بر مبنای نظریه “ساختارگرایی” بوده که در آن بازده دارایی ها (ROA) به عنوان متغیر وابسته و شاخص تمرکز بازار، اندازه بانک، تعداد ماشین های خودپرداز (ATM) و متغیر مجازی پیوستن بانک به شبکه شتاب به عنوان متغیرهای توضیحی تعریف می شوند. برآورد مدل با استفاده از داده های ترکیبی شش بانک تجاری کشور (تجارت، رفاه کارگران، سپه، صادرات، ملت و ملی)، برای دوره زمانی ۱۳۷۹-۱۳۸۴ و بر اساس مدل اثرات ثابت با روش حداقل مربعات تعمیم یافته (GLS) انجام شده است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که افزایش تعداد ماشین های خودپرداز هر بانک، تاثیر مثبتی بر سودآوری آن بانک داشته که این تاثیر پس از پیوستن بانک به شبکه شتاب افزایش پیدا کرده است. همچنین مشخص شد که گسترش بانکداری الکترونیک، تاثیر مثبت و قابل ملاحظه ای بر سودآوری بانک های تجاری ایران دارد.
برادران حسن زاده و همکاران (۱۳۸۸) در مقاله ای تحت عنوان”بانکداری الکترونیک و کاربرد کارتهای بانکی در بهبود عملکرد بانک” درصدد یافتن میزان تاثیر کارتهای بانکی در بهبود عملکرد بانک ملی استان آذربایجان شرقی اند. این پژوهش از روش اسنادی و نظرسنجی استفاده شده است و نتایج نشان داد که استفاده از کارتهای بانکی در افزایش رضایت و احساس امنیت مشتریان بانک و سودآوری بانک موثر می باشد. همچنین بین تعداد کارتهای بانکی و افزایش تراکنشهای انتقالی توسط پایانه های نقطه فروش و تراکنشهای اصلاحیه، برداشت و انتقالی توسط خودپردازها ارتباط مستقیم وجود دارد.
بیدآباد و الهیاری فرد (۱۳۸۴) در مقاله ای تحت عنوان “بهای تمام شده خدمات بانکی سنتی و نوین (بانک ملی ایران) ” ضمن بررسی مختصر ویژگیهای بانکداری الکترونیک به مقایسه هزینه های بانکداری سنتی ونیمه مکانیزه اینترانتی (دستگاه های خودپرداز) و اینترنتی پرداخته اند. بر اساس نتایج بدست آمده متوسط بهای تمام شده خدمات بانکی در بانک ملی ایران با توجه به حجم اسناد مربوط به هر خدمت در بانکداری سنتی و نیمه مکانیزه تقریبا دو برابر هزینه تمام شده در بانکداری اینترنتی می باشد. مقایسه دو سیستم بانکداری سنتی و نیمه مکانیزه با بانکداری اینترنتی بیانگر این حقیقت است که بهای تمام شده هر تراکنش در بانکداری سنتی و نیمه مکانیزه با توجه به حالتهای فوق بیش از صد برابر هزینه تمام شده هر تراکنش در بانکداری اینترنتی می باشد. میزان صرفه جوئی در هزینه های پرسنلی حاصل از بکارگیری بانکداری اینترانتی و اینترنتی نسبت به وضع موجود (بانکداری سنتی و نیمه مکانیزه) بانک ملی به قیمت های سال ۱۳۸۳ به ترتیب برابر با ۲۲۹۱ و ۴۴۴۷ میلیارد ریال برآورد می شود.
۲-۱۲-۲) مطالعات خارجی
می همی و همکاران [۱](۲۰۱۳) در مقاله ای تحت عنوان ” تاثیر استفاده از بانکداری الکترونیک بر سودآوری بانک “به نقش بانکداری الکترونیک (از جمله ماشین های خودپرداز، کارت های اعتباری، تلفنبانک، پایانه های فروش) در افزایش درآمد بانکها پرداخته شده است. بر اساس فرمول کوکران اندازه نمونه ۱۴۷ نفر بوده است که از طریق پرسشنامه و مصاحبه جمع آوری شده است. داده های جمع آوری شده با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی تجزیه و تحلیل شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که رابطه قوی و مثبتی بین اجزای بانکداری الکترونیک و درآمد بانک وجود دارد. همچنین این تحقیق بیان می کند که از میان اجزای بانکداری الکترونیک ATM با عدد ۰٫۴۰۷ بیشترین تاثیر را بر درآمد بانک ها داشته است و این در حالی است که تلفنبانک با عدد ۰٫۱۰۳کمترین تاثیر را داشته است.
سی مون اویل[۲] (۲۰۱۳) در مقاله ای تحت عنوان “بانکداری الکترونیک و عملکرد بانک: تجربه کشور نیجریه” به بررسی تاثیر اجزای بانکداری الکترونیک بر سودآوری بانک های نیجریه پرداخته است. داده های پانل این مطالعه شامل اظهارات سالانه حسابرسی مالی هشت بانکی است که بانکداری الکترونیک را پذیرفته اند. تاثیر بانکداری الکترونیک بر بازده داراییها(ROA)، بازده حقوق صاحبان سهام(ROE) و حاشیه سود (NIM) ، طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ بررسی شده است. نتیجه حاصل از تخمین به روش ترکیبی نشان می دهد که بانکداری الکترونیک پس از یک وقفه دو ساله تاثیر مثبتی بر ROA و NIM داشته است، در حالیکه در سال اول تاثیر منفی داشته است.
سناحیدر سامرا[۳] و همکاران (۲۰۱۱) در مقاله ای تحت عنوان ” تاثیر بانکداری الکترونیک بر سودآوری بانک : مطالعه موردی بانک های پاکستان” عملکرد بانکها در شرایط سودآوری را تعریف کردند و سپس تاثیر سواد مشتریان بر ارائه خدمات الکترونیکی ۱۲ بانک پاکستان و انگیزه اساسی بانکها برای پذیرش خدمات بانکداری الکترونیک را بررسی نموده است. این مطالعه از طریق مصاحبه با مدیران بانک انجام شده است و نتایج نشان می دهد که بانکداری الکترونیک سودآوری بانک ها را افزایش داده است. همچنین بی سوادی مشتریان به عنوان یک مانع عمده در ارائه محصولات و خدمات در نظر گرفته شده است و انگیزه اصلی بانکها از پذیرش بانکداری الکترونیک، حفظ مشتریان و سودآوری است.
آو و همکاران[۴] (۲۰۰۹) در پژوهشی تحت عنوان ” تأثیر کثرت دستگاههای خو د پرداز بر روی کارایی هزینه: بررسی تجربی در تایوان” ، نقش دستگاههای خودپرداز بر کارایی بانک ها بررسی کرده است و نتایج این مطالعه حاکی از آن است که به کارگیری دستگاههای خودپرداز هزینه را کاهش می دهد و بانکها توانسته اند از طریق کاهش هزینه به عملکرد بالاتری دست یابند. همچنین نتایج نشان می دهد به کارگیری دستگاههای خودپرداز باعث کاهش هزینه های عملیاتی از طریق حذف عملیات دستی شده است.
سینگ و مل هترا[۵] (۲۰۰۹) در مقاله ای تحت عنوان “اثر بانکداری الکترونیک بر عملکرد و ریسک بانک” ضمن توصیف وضعیت بانکداری الکترونیک در هند، به تاثیر بانکداری الکترونیک بر عملکرد و ریسک بانک ها اشاره می کند. از اینرو از اطلاعات ۸۵ بانک در ژون ۲۰۰۷ استفاده شده است نتایج نشان داد که حدود ۵۷ درصد از بانک های تجاری کشور هند، خدمات بانکداری الکترونیک را ارائه می دهند. تحلیل تک متغیر نشان داد که بانک اینترنتی از سایر بانکها بزرگتر است و بهره وری بیشتری دارد ولی رابطه معنی داری بین سودآوری و ارائه خدمات الکترونیک وجود ندارد. از سوی دیگر نتایج نشان داد که رابطه منفی و معنی داری بین ارائه خدمات بانکداری الکترونیک و ریسک وجود دارد.
اونای و همکاران[۶] (۲۰۰۸) در مقاله ای تحت عنوان “تاثیر بانکداری اینترنتی بر سودآوری بانک: مطالعه موردی ترکیه” بیان می کند که بانکداری الکترونیک تاثیر مثبتی بر سودآوری بانک ها دارد. طبق این مطالعه؛ اینترنت ابعاد و اهمیت رقابت در بخش بانکداری خرد را تغییر داده است. همچنین فرصت هایی را برای کشورهای درحال ظهور ایجاد کرده است تا زیرساخت های مالی خود را بهبود بخشند. همچنین بیان می کند که سرمایه گذاری در بانکداری الکترونیکی یک فرآیند تدریجی است. در نهایت نتایج تحقیق نشان داده است که متغیر بانکداری اینترنتی تا به حال اثر مثبت بر عملکرد سیستم بانکی در ترکیه داشته است.
ذکریا صیام[۷] (۲۰۰۶) در مقاله ای تحت عنوان “نقش خدمات بانکداری الکترونیک بر سودآوری بانک های اردن” به بررسی دلایل ارائه خدمات بانکداری الکترونیک از طریق اینترنت و به طور کلی تاثیر بانکداری الکترونیک بر روی خدمات و به طور خاص بر روی سودآوری پرداخته است. نتایج تحقیق نشان داده است که خدمات بانکداری الکترونیکی در کوتاه مدت بر سودآوری بانک ها اثر منفی دارد که اثر به علت سرمایه گذاری های بانک ها در زمینه زیر ساختها و آموزش کارکنان بوده است. اما در بلند مدت این خدمات اثر مثبت بر سودآوری بانک ها خواهد داشت.
این مطالعه همچنین نشان می دهد که رابطه مستقیم و روشنی بین مدیریت بهره وری و ارائه خدمات الکترونیکی وجود دارد. این بدان معنی است بهره وری و سودآوری ، به روز رسانی سایت، ارائه خدمات جدید و پذیرش پیشنهادات مشتری در رابطه با بهبود خدمات و … بستگی دارد.
موئر[۸](۲۰۰۲) در مطالعه ای تحت عنوان “استفاده و بهره برداری دستگاههای خودپرداز در صنعت بانکداری باربادوس” به تاثیر توسعه ATM بر صنعت بانکداری طی سالهای ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۱ است. در واقع شاخص عملکرد بانک بهره وری در نظر گرفته شده است.بدین منظور از تابع تولید کاب داگلاس و همچنین متغیر دامی استفاده کرده است و رگرسیون به روش پنل دیتا تخمین زده شده است . نتایج تحقیق نشان داد که به کارگیری ماشین های خودپرداز در ابتدا به دلیل هزینه های آموزش پرسنل و برنامه های اطلاع رسانی به مشتریان، بهره وری بانک ها را کاهش داده اما پس از آنکه این فناوری به طور کامل و موثر مورد استفاده قرار گرفته شد، بهره وری از ۳ درصد به ۱۷ درصد افزایش یافته است.
فصل سوم
روش تحقیق و تبیین مدل
۳-۱ مقدمه
روش شناسی تحقیق، ابزار لازم را در اختیار پژوهشگر قرار می دهد تا با استفاده از آن به اهداف مورد نظر در فرضیه تحقیق دست یابد. در این فصل به مباحثی از قبیل جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری، متغیرهای تحقیق، روش تجزیه و تحلیل و مباحثی از این قبیل پرداخته می شود.
۳-۲ نوع تحقیق
۳-۲-۱ بر مبنای هدف
بر اساس هدف تحقیقات علمی را می توان به سه گروه بنیادی، کاربردی و عملی تقسیم کرد:
تحقیقات بنیادی: این تحقیقات که گاه تحقیقات مبنایی یا پایه ای خوانده می شود، در جستجوی کشف حقایق و واقعیت ها و شناخت پدیده ها و اشیاء بوده، که مرزهای دانش عمومی بشر را توسعه می دهند و قوانین علمی را کشف نموده، به تبیین ویژگی ها و صفات یک واقعیت می پردازد.
تحقیقات کاربردی: این تحقیقات با استفاده از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از طریق تحقیقات بنیادی فراهم شده برای رفع نیازمندی های بشر و بهبود و بهینه سازی ابزارها، روش ها، اشیاء و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار می گیرد (حافظ نیا، ۱۳۸۲، ۵۱). این پژوهش نیز بر اساس هدف از نوع کاربردی می باشد.
تحقیقات عملی: این تحقیقات را باید تحقیقات حل مسئله یا حل مشکل نامید و آنها را نوعی تحقیق کاربردی محسوب کرد؛ زیرا نتایج آن مستقیما برای حل مسئله خاص به کار گرفته می شود تحقیقات عملی نوعا خصلت محلی و موضعی دارد و معمولا خاصیت تعمیم پذیری زیاد ندارند. این تحقیقات نیز بر داده های تحقیقاتی بنیادی تکیه دارند؛ زیرا از معلومات و قوانین آنها استفاده می شود(همان، ۵۲).
۳-۲-۲ بر اساس ماهیت و روش
بر اساس ماهیت و روش، تحقیقات علمی را می توان به پنج گروه تقسیم کرد که عبارتند از : تحقیقات تاریخی، توصیفی، همبستگی، تجربی و علی(حافظ نیا، ۱۳۸۲، ۵۳).
این پژوهش از نظر ماهیت و روش جزء تحقیقات توصیفی- تحلیلی قرار می گیرد. در تحقیقات توصیفی- تحلیلی، محقق علاوه بر تصویرسازی آنچه هست به تشریح و تبیین دلایل چگونه بودن و چرایی وضعیت مسئله و ابعاد آن می پردازد. محقق برای تبیین و توجیه دلایل، نیاز به تکیه گاه استدلالی محکمی دارد که از طریق جستجو در ادبیات و مباحث نظری تحقیق فراهم می شود که معمولا در فصل دوم تحقیق تدوین می گردند(حافظ نیا، ۱۳۸۲، ۶۰).
روش‌شناسی مورد استفاده در این تحقیق از نوع پس‌رویدادی بوده و از اطلاعات گذشته استفاده شده است.در مواردی که بررسی ارتباط بین یک متغیر وابسته با چند متغیر مستقل مد نظر باشد،هدف محقق این است که با استفاده از داده‌های تاریخی،پارامتر(پارامترهایی)برای متغیر(متغیرهای)،مستقل برآورد و با ارائه مدل اقدام به پیش‌ بینی نماید. به بیان دیگراین تحقیق، تحقیقی توصیفی است که در آن درصدد توصیف روابط بین متغیرها (وابسته و مستقل) با استفاده از آزمون های آماری هستیم .
۳-۳ جامعه و نمونه[۹] آماری
جامعه بزرگترین مجموعه از موجودات است که در یک زمان معین مطلوب ما قرار می گیرد. محدوده و فضای مطلوب ما جامعه آماری را معین و مشخص می کند؛ بنابراین تعریف جامعه آماری عبارت است از:«تعدادی از عناصر مطلوب مورد نظر که حداقل دارای یک صفت مشخصه باشند». صفت مشخصه صفتی است که بین همه عناصر جامعه آماری مشترک بوده و متمایز کننده جامعه آماری از سایر جوامع باشد.(آذر و مومنی، ۱۳۸۴، ۵). نمونه نیز عبارت است از :« تعداد محدودی از آحاد جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصلی جامعه باشد».(همان، ۵).

این مطلب را هم بخوانید :  جستجوی مقالات فارسی - عشق وعقل در دیوان جامی- قسمت ۵

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.