فصل اول
کلیات تحقیق
۱-۱ مقدمه
صنعت بانکداری، از جمله صنایع مهم و مطرح دنیاست و گسترش روزافزون دانش بشری در زمینه علوم الکترونیکی سبب شده است که این صنعت نیز از این دانش بهره فراوان داشته باشد. امروزه بانک ها در کشور های پیشرفته به عنوان رهگشا، مشاور حرفه ای، متخصص در افزایش منابع مالی شرکت ها و جمع آوری و تبادل اطلاعات لازم برای مشتریان خود عمل می کنند و یکی از موتورهای محرک اقتصادی هر کشور محسوب می شوند. این امر سبب شده است تا فضای رقابتی تنگاتنگی میان آن ها برقرار شود. با توسعه روز افزون تکنولوژی و صنعتی شدن کشورها، مدیران بانک ها سعی بر افزایش خدمات نوین بانکداری دارند که متمایز بودن آن نسبت به خدمات سایر رقبا از امتیاز ویژه ای جهت جذب سپرده های مشتریان برخوردار است. در کشورهای پیشرفته بیش از ۷۰% امور بانکی استفاده کنندگان از خدمات بانکی بدون حضور در محل شعب بانک ها و با استفاده از سیستم های الکترونیکی صورت می پذیرد، لذا بانک ها با بکارگیری فناوری مدرن صنعت بانکداری و اجرایی نمودن طرح مشتری محوری، سعی بر کاهش ضرورت مراجعه مشتریان به محل شعبه را دارند تا مشتریان بتوانند در محل کار و یا اقامت خود عمده امور بانکی را از این طریق انجام دهند(Jackson,2005:1025). در واقع بانکداری الکترونیکی که محصول تحولات اخیر و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در نظام بانکی است به مشتریان بانکها و دیگر ذی نفعان اجازۀ تعامل با بانک را بدون واسطه و از طریق کانالهای متنوعی مانند اینترنت، موبایل، ماشینهای خودپرداز، تلفن و تلویزیون دیجیتال می دهد. ارائۀ خدمات بانکی به صورت الکترونیکی، از طریق اثری که بر کاهش هزینه های بانکی دارد موجبات افزایش سود بانک را فراهم می آورد. در واقع، به کمک بانکداری الکترونیکی هزینه های اجرایی خدمات بانکی مانند هزینه های حمل و نقل، ملزومات و پرسنلی به حداقل ممکن کاهش می یابد و از طرفی درآمدهای کارمزدی ناشی از ارائۀ خدمات متنوع و با کیفیت به حداکثر می رسد که این وضعیت حداکثر شدن سود بانکها را دنبال دارد. توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در حوزه های مختلف بویژه در حوزۀ بانکداری ، حاصل قابلیتهای فناوری اطلاعات است که امروزه در دنیای کسب و کار با استقبال فراوان روبه رو شده است. انسان هزارۀ سوم در تلاش است با شتاب دادن به روند توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در بخشهای مختلف نظام اجتماعی از الگوی سنتی فاصله بگیرد و الگویی جدید ، متناسب با الزامات عصر اطلاعات ایجاد کند. در این زمینه و همانند اکثر تأمین کنندگان خدمات ، نظام بانکی طی دهه های اخیر به سرعت به سمت سرمایه گذاری بر روی فناوریهای نوین ارائۀ خدمات به مشتریان، به عنوان راهی برای کنترل هزینه ها ، جذب مشتریان جدید و تحقق انتظارات مشتریان روی آورده است و استفاده از این فناوری ها (بانکداری اینترنتی ، بانکداری تلفنی و ماشینهای خودپرداز)را به عنوان یک ضرورت راهبردی در دستور کار خود قرار داده ( یعقوبی و شاکری،۱۳۸۸).
در مطالعه حاضر سعی شده است ضمن اینکه بانکداری الکترونیک از ابعاد مختلف بررسی شود، تاثیر اجزای آن یعنی ماشین های خودپرداز، کارتهای اعتباری، پایانه های فروش و سایر معیارهای رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات را بر عملکرد مالی به خصوص سودآوری بانک تبیین شود.
۱-۲ بیان مسئله
یکی از دستاوردهای ابزارهای فناوری اطلاعات، بانکداری الکترونیک است. بانکداری الکترنیک شامل سیستم هایی است که مشتریان موسسات مالی را قادرمی سازد در سه سطح اطلاع رسانی ، ارتباط و تراکنش از خدمات و سرویس های بانکی استفاده کنند(یعقوبی و علیزاده،۱۳۸۵، ۲۲۸). این نوع از بانکداری ضمن بکارگیری گسترده از پول الکترونیکی از کانال های متعددی از جمله رایانه، تلفن های ثابت و همراه، دستگاهای خود پرداز ،کیوسک هاو پایانه های فروش بهره می برد(مقدسی، ۱۳۸۹، ۶۰). در واقع رقابت، ماندگاری، خدمات جدید ، تغییر هر روزه ی نیازها و خواسته های مشتریان، بانک ها را بر آن داشته تا استراتژی های در زمینه بانکداری الکترونیک تدوین کنند تا از این رهگذر بتوانند عملکرد خود را بهبود ببخشند(حمیدی زاده و دیگران، ۱۳۸۶، ۴۸).در این میان بانک مسکن به عنوان یکی از بانکهای پیشرو در بکارگیری فناوری نقش بسزایی در ارایه خدمات الکترونیکی داشته است. بنابراین شناخت و بررسی بانکداری الکترونیک و آشنایی با ابعاد مختلف این مدل از بانکداری در بانک مسکن بی شک بر ارائه خدمات بهتر و عملکرد مالی آن بانک بسیار حائز اهمیت می باشد . در این کار تجربی ضمن نگاه دقیق بر تاثیر بانکداری الکترونیک در بانک مسکن، به این مسئله خواهیم پرداخت که چگونه توسعه خدمات الکترونیکی بانک مسکن موجب بهبود عملکرد مالی آن خواهد شد
۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق
دگرگونی های جهان به واسطه تکنولوژی و فناوری اطلاعات و اینترنت تحول ژرف و عمیقی در ارتباطات و فرایند انتقال اطلاعات ایجاد کرده است. تحقیقات محققان امور اقتصادی نشان داده است که بانک ها با افزایش مشتریان وفادار و تراز اول خویش و ایجاد رضایت موثر در مشتریان به طور بی سابقه ای به سودآوری خود می افزایند. امروزه اکثر بانک ها با محیطی کاملا پویا روبرو هستند و همه بانک ها چه بزرگ و چه کوچک با توجه به تغییرات برق آسا در موقعیت های رقابتی و شرایط پیشرفته دنیا، مشتریان به عنوان رکن اصلی تعیین کننده این رقابت، ارزش بسیار زیادی برای تکنولوژی و سرعت و در درجه بعدی تخصص فنی بانک ها قائل هستند (زری باف و همکاران، ۱۳۹۰، ۵۵). امروزه استفاده از بانکداری الکترونیک بیش از آنکه یک مزیت باشد، یک ضرورت است. زیرا اولاً بانکهای الکترونیکی مجازی که از طریق اینترنت فعالیت می کنند، قادر به ارائه خدمات سریعتر، کامل تر، دقیق تر و مطلوب تر به مشتریان در سراسر دنیا هستند؛ ثانیا کندی ناشی از سیستم سنتی موجب می شود که فرصتهای طلایی جذب مشتری از دست بانکها خارج شود و با منسوخ شدن شیوه های کاغذی مبادله اسناد تجاری در کشورهای توسعه یافته، امکان رد و بدل کردن اینگونه اسناد با کشورهای پیشرفته را در عمل منتفی می کند. در بانکداری الکترونیک از ابزارهایی چون پول الکترونیک، چک الکترونیک، کیف پول الکترونیک، انواع کارتها شامل کارت بدهکار، کارت اعتباری ، کارت هزینه، دستگاههای خودپرداز ((ATM و سیستم پایانه فروش (POS) استفاده می شود. علاوه بر استفاده از زیرساختهای سخت افزاری و نرم افزاری، استفاده از زیر ساختهای فرهنگی، قانونی و مدیریت روابط با مشتری و مدیریت منابع انسانی از ملزومات بانکداری الکترونیک است (Schneider,2006 ).
در دهه ی گذشته تلاشهای فراوانی در زمینه استقرار بانکداری الکترونیک در ایران صورت گرفته است و خدماتی از قبیل تلفن بانک ، حسابهای جاری ماهواره ای ، کارتهای بدهکار، دستگاه های خودپردازو سیستمهای پایانه فروش از جمله این تلاشهاست (فاطمی اردکانی، ۱۳۸۴، ۶۷).ولی همانطور که می دانیم تمامی تلاش ها در ابعاد کلان کافی نبوده است، لذا بررسی مزایا و سودآوری به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنینن داده کاوی در صنعت بانکداری لازم و ضروری می آید.
۱-۴ چارچوب نظری
چارچوب نظری روابط میان متغیرها را روشن می کند، نظریه هایی که مبانی این روابط هستند را می پروراند و نیز ماهیت و جهت این روابط را توصیف می کند. (سکاران ، ۱۳۸۶، ۹۴). یکی از مهمترین کارکردهای چارچوب نظری ارائه متغیرهای مرتبط با مساله تحقیق است(خاکی، ۱۳۹۰، ۱۶۳). همچنین بیانگر روابط حاکم بر متغیرهای مستقل و وابسته بر اساس ادبیات موضوعی می باشد.در تحقیق حاضر برای تبیین رابطه بانکداری الکترونیک با عمکلرد مالی از مدل اقتصاد سنجی بهره گرفته شده است و رگرسیون مورد نظر به شکل زیر می باشد:
t: عبارت از دوره زمانی مورد نظر یعنی سالهای ۱۳۸۶ الی ۱۳۹۰
همانطورکه از مدل مشاهده می گردد، جهت اندازه گیری متغیر بانکداری الکترونیک از شاخص ها تعداد ماشین‌های خودپرداز، تعداد پایانه های فروش، تعداد کارتهای اعتباری و تعداد تراکنش های ماهانه دستگاهها استفاده شده است و همچنین برای اندازه گیری عملکرد مالی بانک، از معیارهای سودآوری یعنی بازده داراییها و بازده حقوق صاحبان سهام استفاده شده است.
تعداد ATM
عملکرد مالی
تعداد POS
ROA
تعداد کارتهای اعتباری
ROE
تراکنش ماهانه دستگاهها
شکل ۱-۱-مدل مفهومی پژوهش
۱-۵ فرضیه ها
فرضیه اصلی۱:
بین توسعه بانکداری الکترونیک و بازده دارایی ها بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه های فرعی۱:
بین تعداد پایانه های فروش((POS و بازده دارایی های بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد کارت های اعتباری و بازده دارایی های بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد تراکنش ماهانه و بازده دارایی های بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد پایانه شعب و بازده دارایی های بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه اصلی۲:
بین توسعه بانکداری الکترونیک و بازده حقوق صاحبان سهام بانک رابطه معنی داری وجود دارد
فرضیه های فرعی۲:
بین تعداد پایانه های فروش((POS و بازده حقوق صاحبان سهام بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد کارت های اعتباری و بازده حقوق صاحبان سهام بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد تراکنش ماهانه و بازده حقوق صاحبان سهام بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
بین تعداد پایانه شعب و بازده حقوق صاحبان سهام بانک رابطه معنی داری وجود دارد.
۱-۶ قلمرو تحقیق :
۱-۶-۱ قلمرو موضوعی :
قلمرو موضوعی این تحقیق در حوزه بانکداری قرار دارد و در زمینه آن رابطه بین بانکداری الکترونیک و عملکرد مالی مورد بررسی قرار می گیرد.

این مطلب را هم بخوانید :  بررسی و مدل سازی تاثیرقابلیت های یادگیرنده سازمانی بر انعطاف پذیری راهبردی، استراتژی های رقابتی ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.