اطلاعات مورد نیاز در مورد وضعیت متغیرهای جمعیتی (سن، وضعیت تاهل و تعداد افراد خانواده)، اقتصادی- اجتماعی (سطح تحصیلات زن، سطح تحصیلات سرپرست خانوار، شغل زن، شغل سرپرست خانوار، مالکیت خانه و درآمد خانوار)، شیوه زندگی و وضعیت سلامتی (مصرف سیگار، فعالیت بدنی، تعداد زایمان، سابقه خانوادگی ابتلا به افسردگی و سابقه ابتلا به بیماری های مزمن) از طریق پرسشنامه اطلاعات عمومی (پیوست ۱) جمع آوری گردید.
۳-۶-۲- ارزیابی شدت افسردگی
توسط پرسشنامه افسردگی بک-۲ (BDI-II) (پیوست ۲) مورد ارزیابی قرار گرفت. این پرسشنامه خود گزارشی برای سنجش شدت افسردگی در بیماران روانپزشکی و در جمعیت به هنجار کاربرد دارد . این پرسشنامه به فارسی ترجمه شده و روایی و پایایی آن مورد بررسی قرار گرفته است (Ghassemzadeh et al., 2005). شامل ۲۱ سوال چهار گزینه ای است که به هر گزینه بین ۰ تا ۳ نمره اختصاص مییابد و دامنه نمرات این پرسشنامه بین ۰ تا ۶۳ است. آزمودنیها می بایست در هرسوال گزینه ای را انتخاب میکردند که بهتر از همه بیان کننده احساس آنها در ۲ هفته اخیر بود. زنان مورد بررسی بر اساس امتیاز به ۶ گروه تقسیم شدند: طبیعی (۱۰-۰)، کمی افسرده (۱۶-۱۱)، نیازمند مشورت با روانپزشک (۲۰-۱۷)، به نسبت افسرده (۳۰-۲۱)، افسردگی شدید (۴۰-۳۱) و افسردگی بیش از حد (بیشتر از ۴۰) (Payab et al., 2012). سپس جهت مقایسه دسته های مختلف شدت افسردگی گروه ها با یکدیگر ادغام و به چهار گروه طبیعی، افسردگی خفیف، افسردگی متوسط و افسردگی شدید تقسیم بندی شدند (گروه افسردگی خفیف شامل گروه های کمی افسرده و نیازمند مشورت با روانپزشک، افسردگی متوسط شامل بهنسبت افسرده و افسردگی شدید شامل افسردگی شدید و بیش از حد می باشد).
۳-۶-۳- ارزیابی دریافت های غذایی
دریافت های غذایی افراد در طی سال گذشته با استفاده از یک پرسشنامه بسامد خوراک نیمه کمی معتبر و قابل اطمینان (Azadbakht et al., 2005) که شامل ۱۲۵ قلم غذایی است (پیوست ۳)، با انجام مصاحبه رو در رو توسط دو کارشناس تغذیه آموزش دیده جمع آوری شد. از شرکت کنندگان در مورد تکرر مصرف و مقدار مصرفی هر یک از آیتم های غذایی سوال شد. مقادیر ذکر شده هر غذا با استفاده از راهنمای مقیاسهای خانگی (Ghaffarpour et al., 1999) به گرم تبدیل و مقدار گرم مصرفی هریک از مواد غذایی در روز برای هر فرد تعیین و وارد SPSS21 شد. برای تعیین انرژی دریافتی با استفاده از جدول ترکیبات مواد غذایی ایرانی تعدیل شده (Tarsarkisian et al., 2010) و جدول های ترکیبات مواد غذایی معتبر بین المللی USDA وMcCance Widdowson بهترین انتخاب های غذایی انجام شد و با احتساب میزان انرژی به ازاء ۱۰۰ گرم هریک از مواد غذایی انتخاب شده، انرژی دریافتی روزانه بر اساس گزارش پرسشنامه بسامد خوراک برای هر نفر محاسبه گردید (Kalantari and Ghaffarpour, 2005).
۳-۶-۴- ارزیابی فعالیت بدنی
در این مطالعه میزان فعالیت بدنی روزانه با تکمیل پرسشنامه فعالیت بدنی که در مطالعات قبلی در اروپا تهیه شده و اعتبار آن به تایید رسیده است، ارزیابی شد Aadahl and Jorgensen, 2003)) (پیوست ۴). روایی و پایایی این پرسشنامه در ایران توسط مطالعه ای که در استان اصفهان انجام شده، به تایید رسیده است (Kelishadi et al., 2007). این پرسشنامه به نحوی تهیه شده که در عین سادگی بر اساس شدت فعالیت بدنیMetabolic Equivalent (MET) به ۹ ردیف تقسیم شده و ردیف های آن از بالا به پایین از بی تحرکی (۹/۰MET=) تا فعالیت های شدید (۶MET>) را نشان می دهد. حاصلضرب عدد MET در مدت زمان انجام آن، شدت فعالیت انجام شده در واحد زمان MET.time)) را نشان می دهد. برای هر فرد به ازای هر یک از فعالیت های طبقه بندی شده، ساعات صرف شده برای هر یک از فعالیت های بدنی در مقدارMET آن فعالیت ضرب شد و اعداد به دست آمده که به صورت معادل متابولیک × ساعت (MET.h) بودند، با یکدیگر جمع شدند تا مقدار معادل متابولیک × ساعت در روز(MET.h/day) محاسبه شود. در این پرسشنامه، در صورتی که مجموع ساعت های گزارش شده برای مجموع فعالیت های مختلف برابر با ۲۴ ساعت نبود، ساعت های از دست رفته یا اضافه شده باید در عدد ۲ که MET فعالیت های روزمره خانه است، ضرب و به کل MET.h بدست آمده اضافه می شد یا از آن کسر می گردید (Aadahl and Jorgensen, 2003, Norman et al., 2001).
۳-۶-۵- ارزیابی وضعیت تن سنجی
در این مطالعه وزن هر یک از افراد با حداقل پوشش با یک ترازو با دقت ۱۰۰ گرم اندازه گیری شد و قد آن ها در وضعیت ایستاده و بدون کفش در حالی که به دیوار تکیه داده بودند و کتف ها در شرایط عادی قرار داشتند با دقت ۵/۰ سانتی متر و با متر نواری نصب شده به دیوار اندازه گیری شد. نمایه توده بدن Body Mass Index (BMI) با تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مجذور قد (مترمربع) محاسبه شد.
۳-۷- روش تجزیه و تحلیل داده ها
پس از تعیین شیوع افسردگی در جمعیت ۲۵۵ نفری زنان مورد مطالعه، برای بررسی ارتباط الگوهای غذایی و افسردگی، خانم های باردار، شیرده، افرادی که طی یک سال گذشته رژیم غذایی خاصی داشتند، آن هایی که به بیش از ۵۰% پرسشنامه بسامد خوراک پاسخ نداده بودند و یا کل انرژی دریافتی روزانه آن ها کمتر و بیشتر از ۳ انحراف معیار از میانگین انرژی گزارش شده بود، از مطالعه کنار گذاشته شدند (۴۳ نفر) و در نهایت بررسی رابطه الگوهای غذایی و افسردگی بر روی ۲۱۲ نفر انجام شد.
در این مطالعه برای تجزیه و تحلیل آماری داده ها از نرم افزار SPSS نسخه ۲۱ استفاده شد. برای تعیین الگوهای غذایی ابتدا ۱۲۵ ماده غذایی به ۳۳ گروه غذایی از پیش تعریف شده بر اساس تشابه مواد مغذی آن ها، گروه بندی شدند (جدول ۳-۱). برای شناسایی الگوهای غذایی از روش تحلیل عاملی استفاده شد. جهت دستیابی به یک ماتریکس ساده با قابلیت تفسیر بهتر و استخراج الگوهای غذایی مطلوب، از چرخش واریماکس استفاده شد و مقادیر ویژه (Eigen-value) بزرگ تر از ۲ برای تعیین تعداد عامل ها یا الگوهای غذایی مورد استفاده قرار گرفت که رایجترین معیار مورد استفاده در تحلیل عاملی است. مقادیر بار عاملی بیشتر از ۲/۰ برای تعیین گروه های غذایی در هر الگوی غذایی در نظر گرفته شد. بار عاملی، ضریب همبستگی بین گروه های غذایی و الگوی غذایی می باشد. بار عاملی مثبت نشان دهنده رابطه مستقیم بین آن گروه و الگوی غذایی و بار عاملی منفی نشان دهنده رابطه معکوس بین آن گروه و الگوی غذایی است. سپس بر حسب مقدار مصرف گروه های غذایی مختلف برای هر الگوی غذایی، به هر فرد یک امتیاز (Factor score) داده شد. این امتیاز با استفاده از فرمول ۳-۲ تعیین گردید.
i = Σj [(bij/λi)Xj] فرمول (۳- ۲)
در این فرمول bij بار عاملی (Factor loading) گروه غذایی j در الگوی غذایی i و λi مقدار ویژه الگوی غذایی i و Xj نیز مقدار مصرف گروه غذایی j می باشد. سپس امتیازات الگوهای غذایی بر اساس میانه به دو دسته (در هر دسته ۱۰۶ نفر) تقسیم شدند به طوری که مقادیر کمتر یا مساوی میانه در دسته اول (مبنا) و مقادیر بیشتر از میانه در دسته دوم قرار گرفتند. درنهایت نسبت های شانس و فاصله اطمینان ۹۵% برای افسردگی در رابطه با الگوهای غذایی بدست آمده با استفاده از آنالیز رگرسیون لجستیک و در دو مدل محاسبه شد. در مدل ۱ اثر هیچ یک از مخدوشگرها تعدیل نشد (نسبت شانس خام یا Crude OR) و در مدل ۲ اثر همه مخدوشگرها شامل سن، تحصیلات زن، تحصیلات سرپرست خانوار، تعداد افراد خانواده، درآمد و انرژی دریافتی تعدیل شد.
در این مطالعه نرمال بودن داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف ارزیابی شد. برای مقایسه متغیرهای کیفی بین دسته های هر الگوی غذایی یا شدت افسردگی از آزمون های دقیق فیشر یا مجذور کای، برای مقایسه متغیرهای کمی بین دسته های هر الگوی غذایی از آزمون های تی مستقل یا من- ویتنی استفاده شد. هم چنین جهت مقایسه متغیرهای کمی بین دسته های مختلف شدت افسردگی از آزمون های آنالیز واریانس یک طرفه (ANOVA) یا کروسکال والیس استفاده گردید. در صورت معنی دار بودن کروسکال والیس از آزمون من ویتنی برای مقایسه دو به دوی گروه ها استفاده شد. میزان P کمتر از ۰۵/۰ نیز، معنی دار در نظر گرفته شد.

این مطلب را هم بخوانید :  شیوع افسردگی و ارتباط آن با الگوهای غذایی در زنان مراجعه کننده به ...

جدول ۳-۱- گروه های غذایی مورد استفاده در تحلیل الگوهای غذایی
اقلام غذایی گرو های غذایی
همبرگر، سوسیس، کالباس گوشتهای فرآوری شده
گوشت گاو و گوساله، گوشت گوسفند، گوشت چرخ کرده گوشت قرمز
دل و جگر و قلوه، سیرابی و شیردان، زبان، مغز، کله و پاچه گوشت احشاء
ماهی، تن ماهی ماهی
مرغ و جوجه
برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.